هنر بابل کهن The art of ancient Babylon

با توجه به ویژکی‌های اقلیمی و جغرافیایی آن تکامل و رشد هنر و معماری آشوری در حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد صورت گرفته و تا انهدام پایتخت آن‌ها در زمان پادشاهی نیرومند نینوا (۶۲۰ ق.م) دوام یافت و در این زمان از مصالح سنگ بیش از آجر و خشت استفاده می‌کردند. این ساختمان‌ها درهای بزرگی داشت و بر جداره دیوارهای سنگی درها نقوش و تصویرهایی رسم می‌کردند. دیوار بناها با کاشی‌های لعابی و منقوش پوشیده می‌شد. موضوع‌هایی که در حجاری و پیکره‌سازی مورد استفاده قرار می‌گرفت، مجسمه خدایان و پادشاهان و نقش گاو بالدار با سر انسان و لشکرکشی و مراسم دینی بود. یعنی موضوعاتی که حول محور فرمانروا دور می‌زد. در کتیبه‌ها نقوشی که بر دیوارها حک شده معمولا صحنه‌هایی از جنگ یا شکار دیده می‌شود و باید دانست که پادشاهان آشور در ایامی که جنگ در کار نبود وقت خود را به شکار به ویژه شکار شیر می‌گذراندند (دولاندلن). برای نمونه می‌توان به موضوع نقوش برجسته و کاشی‌های نما و درون کاخ «آشور نازیرپال» در نیمرود و نینوا اشاره کرد. شایان ذکر است که معماری زیگورات از دوره سومری‌ها تا زمان آشور تحول چشمگیری را طی کرده است. بخصوص از نظر ارتفاع یا تعداد طبقات و همچنین نحوه دسترسی از طریق پلکان‌ها. نکته‌ای دیگر که درباره معماری آشور باید عنوان نمود، این است که آشوری‌ها هرچند شهرها و کاخ‌ها و قلعه‌های بسیاری را در کشورها و ملل هم‌جوار خود نابود کردند، ولی به‌جز کاخ خرساباد، در زمان حاکمیت سناخریب کاخی در نینوا برپا کردند که به کاخ جنوب غربی معروف است. این بنا نقشه ویژه‌ای که دارد، متشکل از چند حیاط محصور با ردیف اتاق‌ها است، اما نحوه قرارگیری اتاق‌ها در پیرامون حیاط از نظر شکل و عملکرد با کاخ سارگون در خرساباد متفاوت است. در این کاخ نقوش برجسته فراوانی بر سطوح دیوارها ایجاد شده است، کخ موضوع این نقش برجسته‌ها تا حدودی مشابه با کاخ سارگون است. تنها مورد اختلاف، وجود صحنه‌های صلح و آرامش است که به مراتب بیش از هر دوران دیگری است (مورتگات، ۱۳۷۷). معماری بابل جدید: «ناپولازار» حاکم بابل جدید که علیه آشوری‌ها سر به مخالفت برداشته بود، پس از سقوط نینوا، دومین امپراطوری بابل را تشکیل داد و این دولت متحد و یا به تعبیر دیگر دست‌نشانده مادها به شمار می‌رفت. پسر وی «نبوکدنزار» (بخت‌النصر) در نتیجه فتوحاتی که در جنگ با مصریان، اقوام یهود و فنیقی‌ها داشت، موجب شد که در دوره سلطنت او تمدن بابل (کلده) شهرت و اعتبار خاصی بدست آورد. تا آن‌جا که بابل جانشین نینوا شد و از بزرگ‌ترین و زیباترین شهرهای دنیا محسوب گردید. حصار عظیمی این شهر را از خطر هجوم خارجیان حفظ می‌کرد، و معابد و کاخ‌های مجلل و باشکوهی در آن ایجاد گردید. حتی در علوم مختلف نیز بخصوص در پزشکی و نجوم پیشرفت‌های چشمگیری حاصل شد. آثار معماری دوران بابل جدید (کلندانی) نه‌تنها از نظر عظمت و زیبایی بسیار با ارزش و بی‌نظیرند، بلکه از نظر رابطه آن‌ها با هنر قدیم بین‌النهرین و بازگشت به هنر اصیل اهمیت داشت. مثلا آشوری‌ها نقشه زمین محراب را از سیستم عرضی که مشخصه معبدسازی دوران قدیم بین‌النهرین بوده، به فرم طولی تغییر دادند. اما در این دوره با ساختن معابد جدید از فرم معابد عرضی قدیم دوران سومر و آکاد پیروی کردند، و مهم‌ترین اثر این دوران معبد «تین ماه» در بابل است. از آثار مهم دیگر این دوره کاخی است که نبوکدنزار با آجر در شهر بابل ایجاد کرد. اتاق‌های کوچک این کاخ به طرز پیچ در پیچ با هم ارتباط داشته‌اند، و طول و عرض بنای تمامی کاخ ۶۰۰×۹۰۰ پا بوده است. دیوار بیرونی کاخ با کاشی لعابدار رنگارنگ و نقش‌هایی از حیوانات و گل‌ها و گیاهان و نخل خرما پوشیده شده بوده است. در نزدیکی کاخ فوق‌الذکر زیگورات معروف بابل که بعدها در کتاب مقدس به برج بابل معروف گردید، ساخته شده و از آن زیگورات عظیم مردوک که به خدای حامی شهر بابل تعلق داشته نام برده‌اند. این زیگورات دارای سه ردیف پله بوده که به طبقات بالا دسترسی داشته است. دروازه ایشتار نیز یکی از آثار برجسته معماری شهر بابل در دوران جدید است. بیرون نمای این بنا با کاشی لعابدار به رنگ آبی تیره پوشیده شده است و نقوش تزئینی آن عبارتند از جانورانی مانند گاو و اژدها. هنرمندان بابل نوین که از معادن تخته‌سنگ‌های ناحیه شمال سخت دور افتاده بودند، به جای برج‌های منقوش آشوریان آجرهای پخته و لعابدار به کار بردند. آجر لعابدار ابتدا در آشور به وجود آمد، اما اینک استفاده آن چه در تزئینات سطحی و چه در ایجاد نقش‌های برجسته ساختمان‌ها مرسوم شده بود. خاصیت متمایز این شیوه معماری در نزد بابلی‌ها در دروازه ایشتار با دروازه ارگ سارگون قابل مقایسه است https://plus.google.com/+EhsanChhry

پست‌های معروف از این وبلاگ

صلاحیت هاشمی

Bohlool

معماری ناحیه‌ی دریای اژه قسمت ۲ - Aegean Sea