معماری دوره آکاد Akkad architecture

با روی کار آمدن وی تغییرات شگرفی که دنیای آن زمان تا آن روز به خود ندیده بود، نخستین بار قدرت سیاسی را در ناحیه وسیعی از بین‌النهرین تحت تسلط سامیان که با حکومت سومری مخالفت می‌کردند، ایجاد نموده است و یک حکومت مرکزی بنیانگذاری کردند. سارگون و جانشینانش، میراث سومری خود را حفظ کرده و آن را هم با سلاح قدرت و هم با توسعه عالی هنرها محفوظ نگه داشتند. اطلاعات ما دربارهٔ معماری آکادی‌ها ناقص است. اگرچه در بسیاری از مناطق آن ادامه معماری دوره سومری، کاملا محسوس است. آجرهای پلانو - کانوکس، مشخصه دوران سلسله قدیم، در این زمان دیده نمی‌شوند. به جای آن آجرهای بزرگ راست‌گوشه یا چهارگوشه به ابعاد ۵۲×۵۲ سانتی‌متر به کار رفته است. کندن پی دیوارها که پیش از آکاد آغاز شده بود. در این زمان تداوم داشته است. اگر شهرهای اصلی امپراتوری آکاد یعنی شهرهای «سیپار» «شاماش» (خدای خورشید) و شهر ایشتار (الهه عشق) کشف شده و حفاری می‌گردید، قطعا نتایج عمده‌تری دربارهٔ معماری آن دوره به دست می‌آمد. یکی از آثار مهمی که از این دوره به جای مانده، کاخی در تل براک است که احتمالا متعلق به زمان نارامسین باشد. هر ضلع آن حدود ۱۰۰ متر است. دارای دیوارهای ضخیم به قطر ۱۰ متر است، که آن را در بر گرفته است، تنها راه ورود به بنا در دیوار غربی قرار دارد که دروازه‌ای با دو برج بزرگ در دو سوی آن واقع شده است. دارای دو حیاط کوچک و یک حیاط بزرگ، هشتی و اتاق‌های جانبی است. کاخ دیگری به این دوران نسبت داده شده است که در آشور قرار دارد و به کاخ قدیمی مشهور است. دلیل انتساب این کاخ به دوران آکاد وجود کتیبه‌ای بود که به هنگام حفریات از زیر پی دیوارها به دست آمده است. نقشه این بنا شبیه کاخ نارمسین در تل براک است. این کاخ بنایی است چهار گوشه با یک ورودی که در ضلع شمالی آن قرار گرفته است. یک حیاط مرکزی بزرگ چهارگوشه با چند حیاط کوچک‌تر و اتاق‌های کوچکی به دور آن نقشه این کاخ را تشکیل می‌دهد. در دوره آکاد معمارانی بودند که نقشه خانه‌های مسکونی شهروندان را طبق نظر کارفرما تهیه می‌کردند. شاهد این مدعا لوح گلی است که از تلو (قلوه) به دست آمده و روی آن نقشه یک منزل مسکونی طرح شده و این کهن‌ترین نقشه ساختمانی است که موجود است. در روی این نقشه محل قسمت‌های خانه نیز به خط میخی آکادی نوشته شده است (ملک شهیرزادی). معماری بابل کهن: سلسله بابل قدیم که به وسیله شخصی به نام سومر - آبوم تأسیس یافته بود، از لحاظ سیاسی و گسترش تمدن در دوران سلطنت حامورایی به اوج خود رسید. هرچند که این دوران با عظمت بیش از مدت کوتاهی نپایید، اما حامورایی موفق گردید تا با فتوحات خود بار دیگر ایالات متحده‌ای را تشکیل دهد که قدرت سیاسی و نظامی آن به دست سامی نژدانی بیفتد که از قرن‌ها پیش به طور هسته‌ای در سراسر سرزمین‌های سومر، آکاد ازذ«حلب» تا «لارسا» و از سواحل شرقی دریای مدیترانه تا کوه‌های غربی ایران نفوذ کرده بودند. تمدن بابل، اختلاف زیادی با تمدن سومری‌ها نداشت. زبان بابلی غیر از زبان سومری بود، ولی با همان خط نوشته می‌شد، در هنر و مذهب آن‌هاتفاوتی نبود و چنین به نظر می‌رسد که فقط خدایان را به نام‌های تازه‌ای می‌خوانند. «مردوک» که خدای بابل بود، بزرگ‌ترین خدایان به شمار می‌رفت و پس از خدایان متعدد دیگری از قبیل «بعل» خدای زمین و «شاماش» خدای «ایشتار» به الهه جنگ و عشق و تعداد زیادی فرشتگان خوبی و بدی قرار داشتند (دولاندلن، ۱۳۶۴). معماری بناهای بازمانده از دوره بابل کهن به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند: الف) معابد: از این دوره تنها تعداد کمی از بناهای مذهبی شناخته شده است. معبد آشور یکی از این بناهاست که به خدای بزرگ ملی آشوری‌ها «آشور» تعلق دارد و به دست «شمشی - ادد» اول بنا گردیده است. اگرچه این معبد کاملا از بین رفته است. اما از روی پی بنا می‌توان نقشه آن را تهیه نمود. این معبد برفراز بلندترین نقطه شهر قرار دارد. و نقشه آن عبارت است از یک حیاط مرکزی و سه حیاط کوچک‌تر که اتاق‌هایی آن‌ها را دربر گرفته است. هریک از حیاط‌ها یا اتاق‌های مربوط به آن یک واحد ساختمانی را به وجود آورده است (مجیدزاده، ۱۳۶۵). معبد ایشچالی (Fletcher, 1989) که پس از سقوط سلسله سوم «اور» (Lioyd, 1961) به وسیله «اپیق - ادد» دوم بنا گردیده است، متعلق به دوران حکومت مستقل «اشنونا» است. این معبد به یک نوع الهه مادر به نام «ایشتارکی کی توم» هدیه شده است. با این که ساختمان معبد بر روی یک مصطبه قرار گرفته اما محراب اصلی که در انتهای بخش غربی آن قرار دارد، بر روی سکویی بلندتر استوار شده است (رو، ۱۳۶۹). معبد دارای ورودی‌های متعدد، یک حیاط بزرگ و سه حیاط کوچک است که زوار طی مراحل خاصی به محراب اصلی دسترسی می‌یافتند https://plus.google.com/+EhsanChhry

پست‌های معروف از این وبلاگ

صلاحیت هاشمی

Bohlool

معماری ناحیه‌ی دریای اژه قسمت ۲ - Aegean Sea