پست‌های پرطرفدار

۱۳۹۴ آبان ۲۴, یکشنبه

مقاله معماری پیش از تاریخ date

با تحولی که در نحوهٔ زندگی انسان روی داد (مرحله شکار به کشاورزی) پیشرفتی که در تکنولوژی ابزاری پید آمد، معماری آثار ساختمانی نیز پیشرفت نمود و به اشکال و فرم‌های خاصی پدید آمد. پی دیوارها از قلوه سنگ بود و روی آن‌ها را با لایه‌های گل که از رسوبات قرمز و به رنگ طبیعی بود و با قطعاتی به شکل خشت، به ابعاد تقریبی ۱۰×۱۵×۲۵ سانتی متر، جدا می‌کردند و با آن‌ها کلبه‌های خود را بنا می‌نمودند. دیوارها بین ۲۵ تا ۴۰ سانتی متر ضخامت داشتند و اتاق‌ها را با وسعتی برابر با حدود تقریبی ۲×۲/۵ متر می‌ساختند. این نمونه مصالح، مورد استفاده در تپه علی کش در دهلران خوزستان بوده است. که آثار آن مربوط به دوره نوسنگی است. در این دوره خانه‌ها به صورت تک‌اتاقه بودند که مدخل ورودی آن‌ها تقریبا ۱/۵ متر عرض داشت. به نظر می‌رسد، کف اتاق‌ها از گل یا خاک نرم کوبیده شده باشد، و از جزئیات ساختمانی اطلاع دیگری در دست نیست (ملک شهیرزادی، ۱۳۷۳: ۳۲ - ۱۳۰). معماری دوره نوسنگی در اکثر مناطق، احتمالا با بکارکیری مصالح و فرم نقشه یکسانی، رایج بوده است. البته بعضی از مناطق در مرحله پیشرفته‌تری قرار داشته، و مناطق دیگر به این صورت نبوده‌اند (جنسن، همان: ۷۵). آن‌چنان که از آثار به‌جای مانده برمی‌آید، انسان هم در روند تکاملی زندگی و هم در معماری، پیشرفت چشمگیری حاصل نموده به عنوان مثال بعدها توانست گل طبیعی را به خشت مبدل سازد و پس از گذشت سال‌ها و اندوختن تجارب بسیار، از آن نیز، به عنوان خشت پخته و مصالح بسیار عالی استفاده نماید. معماری دوره نوسنگی در اکثر مناطق، احتمالا با بکارگیری مصالح و فرم نقشه یکسانی، رایج بوده است. البته بعضی از مناطق جهان در مرحله پیشرفته‌تری قرار داشته، و مناطق دیگر به این صورت نبوده‌اند (جنسن، همان: ۷۵). آن‌چنان که از آثار به جای مانده برمی‌آید، انسان هم در روند تکاملی زندگی و هم در معماری، پیشرفت چشمگیری حاصل نموده به عنوان مثال بعدها توانست گل طبیعی را به خشت مبدل سازد و پس از گذشت سال‌ها و اندوختن تجارب بسیار، از آن نیز، به عنوان خشت پخته و مصالح بسیار عالی استفاده نماید. از آثار دورهٔ نوسنگی جهان که حائز اهمیت هستند، مکان‌هایی مانند اریحا در اردن، چاتال هویوک در آناتولی (ترکیه) هستند که به شرح مختصری دربارهٔ هر یک از آن‌ها می‌پردازیم: اریحا: از شهرهای قدیمی خاورمیانه است، که در درهٔ رود اردن واقع شده است. این منطقه در اوایل هزاره نهم پیش از میلاد، یک دهکدهٔ کوچک بود، که به عنوان یک روستای متعلق به دوره نوسنگی قدیم، در حدود هشت هزار سال پیش از میلاد مسیح، دستخوش تحولی شگفت‌انگیز شد زیرا در این شهر، خانه‌های خشتی بر پی‌های سنگی مدور یا بیضی شکل ساخته شده، با افزایش ثروت شهر و وجود همسایگان نیرومند، ضرورت حفاظت از شهر، بالاخره به ایجاد نخستین، استحکامات شناخته شده سنگی در تاریخ بشر انجامید. در اواسط هزارهٔ هشتم، به طور تخمین، جمعیت شهر به پیش از ۲۰۰۰ نفر می‌رسید. خندقی عریض و سنگی داشت، و دیواری به قطر یک و نیم متر، گرداگردش کشیده شده بود. از ارتفاع دیوار ۳۶۰ سانتی‌متر بلندی باقی‌مانده و در سمت داخل آن نیز یک سنگ بزرگ مدور، به قطر ۹ متر برجای مانده است. در حدود ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد، ساکنان اولیه شهر را تخلیه کردند، ولی ساکنان جدید آن در اوایل هزاره هفتم، وارد شهر شدند، مهاجران خانه‌هایی با خشت‌های خام چهارگوش با پی‌های سنگی می‌ساختند و کف و دیوارهای آن‌ها را استادانه گچ‌کاری و رنگ‌آمیزی می‌کردند (گاردنر، همان: ۴۵). چاتال هویوک: شاید مهم‌تر از کشفیات اریحا، کشف چاتال هویوک و حاجیلار در آناتولی (ترکیه) باشد. تاریخ آن از ۶۵۰۰ تا ۵۷۰۰ پیش از میلاد است. آثار موجود در محلی به وسعت ۱۳ هزار متر مربع (که فقط ۴۰۰۰ مترمربع آن حفاری شده) قرار داشته، که یک فرهنگ نوسنگی به شمار می‌رود (گاردنر: ۴۶)‌. در کنار اریحا، چاتال هویوک را یکی از نخستین تلاش‌های بشر برای پی‌ریزی زندگی شهری دانسته‌اند. نظم موجود در نقشه شهر، نشان می‌دهد که آن را طبق نقشه‌ای نظری یا غیر تجربی تنظیم و ایجاد کرده‌اند. ویژگی این شهر آن است که هیچ خیابان یا کوچه‌ای ندارد. خانه‌ها به یکدیگر چسبیده‌اند و از پشت‌بام به یکدیگر راه دارند. این طرز خانه‌سازی با آن که ممکن است امروزه عملا کار غیرممکنی به نظر آید، دارای امتیازاتی است، این‌گونه ساختمان‌ها که حائل یکدیگر بودند استحکامی بیش از ساختمان‌های تک ایستاده پیدا می‌کردند. چون دور تا دور شهر را حلقه پیوسته‌ای از ساختمان‌های دارای دیوارهای یک‌سره و رو به دهکده محاصره کرده بود https://plus.google.com/+EhsanChhry